Şema Terapi Nedir? 18 Erken Dönem Uyumsuz Şema

“Neden hep aynı tür insanlara çekiliyorum?”, “Ne kadar başarılı olsam da neden yetersiz hissediyorum?” Bu tür sorular, çoğu zaman çocuklukta oluşan ve yetişkinlikte de tekrar eden kalıplara işaret eder. Şema terapi, tam olarak bu kalıplarla çalışmak için geliştirilmiş bir yöntemdir.

Şema terapi nedir?

Şema terapi, psikolog Jeffrey Young tarafından geliştirilmiş bütünleyici bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bilişsel Davranışçı Terapi’yi temel alır; bağlanma kuramı, Gestalt ve psikodinamik yaklaşımlardan da yararlanır. Özellikle uzun süredir devam eden, tekrarlayan ve kısa süreli terapilerle yeterince değişmeyen sorunlarda etkilidir.

Şema nedir?

Erken dönem uyumsuz şemalar, çocuklukta temel duygusal ihtiyaçlarımız (güvenli bağlanma, özerklik, ihtiyaçları ifade edebilme, kendiliğindenlik, gerçekçi sınırlar) yeterince karşılanmadığında oluşan derin inanç ve duygu kalıplarıdır. Şemalar o dönemde bir uyum çabasıdır; ancak yetişkinlikte ilişkilerimize ve kendimize bakışımıza zarar verebilir.

5 şema alanı ve 18 şema

1. Kopukluk ve reddedilme

Terk edilme / istikrarsızlık
Güvensizlik / kötüye kullanılma
Duygusal yoksunluk
Kusurluluk / utanç
Sosyal izolasyon / yabancılaşma

2. Zedelenmiş özerklik ve performans

Bağımlılık / yetersizlik
Hastalıklar ve tehditler karşısında dayanıksızlık
İç içe geçme / gelişmemiş benlik
Başarısızlık

3. Zedelenmiş sınırlar

Haklılık / büyüklenmecilik
Yetersiz öz denetim

4. Diğerleri yönelimlilik

Boyun eğicilik
Kendini feda
Onay arayıcılık

5. Aşırı tetikte olma ve bastırılmışlık

Karamsarlık / olumsuzluk
Duyguları bastırma
Yüksek standartlar / aşırı eleştiricilik
Cezalandırıcılık

Şema modları

Şema terapide yalnızca şemalar değil, o an içinde bulunduğumuz duygusal durumlar olan modlar da ele alınır: incinmiş çocuk, öfkeli çocuk, cezalandırıcı ebeveyn, kopuk korungan ve sağlıklı yetişkin modu gibi. Terapinin amacı, sağlıklı yetişkin modunu güçlendirerek incinmiş yanlara şefkatle eşlik edebilmektir.

Şema terapi testi var mı?

Şemaları değerlendirmek için en yaygın kullanılan araç, Young Şema Ölçeğidir. Ancak bu ölçek tek başına bir tanı aracı değildir; sonuçlar mutlaka terapistle birlikte, kişinin öyküsü ve yaşam koşulları içinde yorumlanmalıdır. İnternette karşılaşılan kısa testler yalnızca fikir verir.

Şemalar bir zamanlar sizi korumak için oluştu. Terapide amaç onlarla savaşmak değil, artık işe yaramadıklarını görüp yeni yollar bulmaktır.

Şema terapi kimlere iyi gelir?

İlişkilerinde tekrar eden kalıplar yaşayanlar (bağlanma sorunları dahil)
Kronik değersizlik, utanç ya da boşluk hissi yaşayanlar
Tekrarlayan depresyon ve kaygı yaşayanlar
Kişilik örüntüleriyle ilgili zorlukları olanlar

Şema terapi, online terapi olarak da uygulanabilir. İlk görüşmede bu yöntemin size uygun olup olmadığını birlikte değerlendirebiliriz.